ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

/ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ2019-01-24T12:15:58+00:00

Ιδρυτικός Νόμος

Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο (E.Π.Ι.) ιδρύθηκε το 1992 (Ν. 2083/ αρθ. 28  & 21 περί ΕΠΙΚΝΠΗ, αριθ. Β1/738, αριθ. Β1/741) με την επωνυμία Ινστιτούτο Μελέτης και Αντιμετώπισης Γενετικών και Κακοήθων Νοσημάτων της Παιδικής Ηλικίας και έδρα την Αθήνα. Το Ινστιτούτο είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, συνδέεται με το Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνεργάζεται με το Νοσοκομείο Παίδων “Η Αγία Σοφία” και τους ιδιωτικούς φορείς-σωματεία, τα οποία έχουν ήδη χρηματοδοτήσει την εγκατάσταση ειδικής μονάδας στο ανωτέρω νοσηλευτικό ίδρυμα. Σκοπός του Ινστιτούτου είναι η συστηματική μελέτη και έρευνα για την αντιμετώπιση των γενετικών και κακοήθων νοσημάτων της παιδικής ηλικίας, καθώς και η εγκατάσταση και λειτουργία μονάδας μεταμόσχευσης μυελού των οστών για τα νοσούντα παιδιά από αιματολογικά, ανοσολογικά και και νεοπλασματικά νοσήματα. 

Επιλεγμένες αξιοσημείωτες πρόοδοι

  • Διάγνωση, αναγνώριση της μοριακής διαταραχής και στοχευμένες θεραπείες σε παιδιά και ενήλικες με πολλά σπάνια μονογονιδιακά, αναπτυξιακά, μεταβολικά, ενδοκρινολογικά, νευρολογικά, ανοσολογικά και νεοπλασματικά νοσήματα.
  • Ανακάλυψη πολλών νέων μεταλλάξεων στα παραπάνω νοσήματα.
  • Ανακάλυψη της επίδρασης του κιρκάδιου ρυθμού στην ευαισθησία των ιστών στα γλυκοκορτικοειδή μέσω επιγενετικής δράσης του βιολογικού ρολογιού.
  • Ανακάλυψη ενός σημαντικού μακρού μη-κωδικοποιού RNA (Gas5) ως ενός σημαντικού ρυθμιστή της ευαισθησίας των ιστών στα γλυκοκορτικοειδή σε περιόδους ένδειας θερμίδων.
  • Πρωτογενής ανακάλυψη χαρακτηριστικών μεταβολικού συνδρόμου σε παιδιά που συνελήφθησαν με in vitro γονιμοποίηση (IVF), την κλασσική IVF ICSI.
  • Οι μελέτες μεταβολωμικής και πρωτεωμικής στο πλάσμα των παιδιών αυτών ανέδειξαν χρόνια αντίσταση στην ινσουλίνη και συστηματική φλεγμονή.
  • Ανακάλυψη ενός ρετροτρανσποζονίου (HERV K10) σε προ-εμφυτευτικές βλαστοκύστεις και ταυτόχρονη απομεθυλίωση και ενεργοποίηση του ncRNA-expressing γονιδίου DLK1-MEG3, το οποίο έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία και άλλες νόσους.
  • Πρόοδοι στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας της Θαλασσαιμίας και εφαρμογή νέων θεραπειών.
  • Πρόοδοι στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας και στην θεραπεία των παιδιών με καρκίνο, συμπεριλαμβανομένων των επιπλοκών της μεταμόσχευσης του μυελού των οστών.
  • Ανακάλυψη νέων μεταλλάξεων σε παιδιά με πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες.
  • Ανακάλυψη οστεοσαρκοπενίας, μιας συχνής κατάστασης, χρόνιας φλεγμονής και υπερκορτιζολισμού με απώλεια ή αναστροφή του κιρκάδιου ρυθμού σε μια μεγάλη μελέτη λεπτών, υπέρβαρων και παχύσαρκων ανδρών και γυναικών, που ξεκινούν από την παιδική ηλικία (BIG data study).
  • Πρόοδοι στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας των παιδικών λοιμώξεων και κλινικές μελέτες νέων αντιβιοτικών.

Το ερευνητικό εργαστήριο μελετά γενετικές, αναπτυξιακές, μεταβολικές, ενδοκρινολογικές, νευρολογικές, συμπεριφορικές και νεοπλασματικές ασθένειες της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, και βοηθά στην επινόηση στοχευμένης αντιμετώπισης ασθενών, προσαρμοσμένης στις ακριβείς διαταραχές που αναγνωρίζονται

Παιδιατρική Ακριβείας

Πλέον γνωρίζουμε με ακράδαντα στοιχεία, ότι οι άνθρωποι, καθώς και οι κοινωνίες και οι πολιτισμοί τους έχουν μοναδική πολυπλοκότητα στο γνωστό σύμπαν. Πράγματι, οι άνθρωποι έχουν ένα πολύπλοκο γονιδίωμα που αποτελείται από περίπου 3 εκατομμύρια βάσεις, 20 χιλιάδες γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες, 22 χιλιάδες γονίδια που εκφράζουν μη κωδικοποιά RNAs, 16 χιλιάδες ψευδογονίδια, πάνω από 25 εκατομμύρια πολυμορφισμούς ή παραλλαγές μονών νουκλεοτιδίων (snp’s ή snv’s, indels), πάνω από 5000 copy number variants (cnv’s) που εμπεριέχουν πολλά εκατομμύρια βάσεων, καθώς και πάνω από 20 εκατομμύρια μικροδορυφορικά στοιχεία. Τα ανθρώπινα κύτταρα περιέχουν περίπου 200 χιλιάδες μετάγραφα (mRNA, ncRNA) και 200-260 χιλιάδες πρωτεΐνες. Έχουμε εντοπίσει πάνω από 10 χιλιάδες μεταλλάξεις που προκαλούν νόσο, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι σε περιοχές γονιδίων που κωδικοποιούν πρωτεΐνη, ενώ υπάρχουν πολύ περισσότερες νοσογόνες μεταλλάξεις προς εντόπιση σε μη-κωδικοποιές περιοχές διάχυτες στο πρώην, ατυχώς καλούμενο «σκουπίδι DNA» (“junk DNA”).

Υπεράνω όλων σε αυτή την τεράστια γενωμική πολυπλοκότητα, θα πρέπει να προσθέσουμε την επιγενετική πολυπλοκότητα, η οποία είναι κατά πολύ μεγαλύτερη. Οι ρυθμιστικές αλλαγές στην ενεργότητα γονιδίων χωρίς αλλαγές στην αλληλουχία του DNA, πρωτίστως ως αποτέλεσμα χημικών τροποποιήσεων στις βάσεις του DNA, όπως μεθυλιώσεις, ή στην γειτνιάζουσα χρωματίνη, όπως ακετυλιώσεις, είναι εξαιρετικά σημαντικές στην αναπτυξιακή διαδικασία, όπως στην εμβρυωνική και εμβρυική διαφοροποίηση και μορφογένεση των ιστών, στην διαφοροποίηση και αναγέννηση των σωματικών ιστών, στην ανοσολογική λειτουργία, στις λειτουργίες του εγκεφάλου και σε πολλές άλλες λειτουργίες. Περίπου 60 % των υποκινητών των γονιδίων στον άνθρωπο έχουν νησίδες CpG, οι οποίες είναι περιοχές του DNA που μπορούν να μεθυλιώνονται ή να απομεθυλιώνονται, επηρεάζοντας έτσι την γονιδιακή ρύθμιση. Αναμένουμε ότι πολλές «επιμεταλλάξεις» που σχετίζονται με χαρακτηριστικά ή με νόσο θα ανακαλυφθούν στα επόμενα χρόνια.

Η κορωνίδα της ιστικής πολυπλοκότητας είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την διαδικασία της πλαστικότητας, της ικανότητας προσαρμοστικής αλλαγής λειτουργίας των νευρώνων του. Η πολυπλοκότητα του ανθρώπινου οργανισμού και του οικοσυστήματός του έχει υπαγορεύσει τους νέους ποιοτικούς όρους της Βιολογίας των Συστημάτων και της Ιατρικής των Συστημάτων. Η Παιδιατρική Ακριβείας αφορά την πολύ σημαντική αναπτυξιακή ηλικία του ανθρώπου που ξεκινάει απο τον γαμετικό ζυγώτη και φτάνει στην ενήλικη ζωή.

Η ως άνω αποκάλυψη της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου οργανισμού έχει εν πολλοίς στηριχθεί σε ευρήματα από ασθενείς με μονο-, ολιγο- ή πολύ-γονιδιακές αλλαγές που οδηγούν σε φυσιολογικές παραλλαγές έως νοσηρές καταστάσεις. Η Ιατρική, και ειδικά η Παιδιατρική, έχει επωφεληθεί από την αποκρυπτογράφηση της βιολογικής πολυπλοκότητας στον άνθρωπο αναφορικά με την κατανόηση της παθοφυσιολογίας, της μοριακής και κυτταρικής διάγνωσης, αλλά και από ορθολογικές μελέτες που συνέβαλαν στην επινόηση νέων στοχευμένων θεραπειών που απευθύνονται ειδικά στην διόρθωση των διαταραχών της νόσου.

Οι μονάδες μας

Υπηρεσία Εξατομικευμένης Γενωμικής

Υπηρεσίες και υποστήριξη high-throughput γενωμικής έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των γενωμικών εφαρμογών (whole exome sequencing, exome sequencing, whole genome mapping, genotyping κ.λ.π.), μεταγραφωμικής (RNA-Seq, small RNA-Seq), επιγενωμικής (MeDIP-Seq, ChIP-Seq, bisulfide sequencing), μεταγενωμικής (microbial ecology), υπηρεσίες γενοτύπου, Αλληλούχηση Νεότερης Γενιάς.

 Μονάδα Ανάλυσης Δεδομένων, Αναγωγής και Μοντελοποίησης

Η μονάδα παρέχει πηγές βιοπληροφορικής ανάλυσης και ανάλυση δεδομένων για εξατομικευμένες ιατρικές γενωμικές εφαρμογές. Επίσης, παρέχει ανάλυση γενετικής διακύμανσης, προσδιορισμού μεταγραφώματος, φαρμακογενωμικές αναλύσεις, μοντελλοποίηση εξατομικευμένου επιγενώματος και αποτελεσματικό indexing για ανάλυση δεδομένων από ExomeSeq.

Μονάδα Απεικόνισης PET

Προσδιορισμός βιοδεικτών απεικόνισης, απεικόνιση μοριακών διαδικασιών για πρώιμη διάγνωση. Προσδιορισμός παθοφυσιολογικών αλλαγών, όταν η νόσος είναι ενεργή. Διάγνωση ακριβείας, καθώς και θεραπευτικές τροποποιήσεις και απαντήσεις. Συνδυασμός στοχευμένης απεικόνισης και θεραπείας (theragnostics) και εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις οδηγούμενες από την απεικόνιση.

 Μονάδα Πρωτεωμικής και Μεταβολωμικής (Νέα)

Βελτίωση προετοιμασίας του δείγματος και ευαισθησίας, απομόνωση εξοσωμάτων, ακριβής ποσοτικοποίηση παράλληλα με τον προσδιορισμό πρωτεϊνών και μεταβολιτών σε high-throughput ανάλυση, συμπεριλαμβανομένων των νευρομεταβιβαστών, των λιπιδίων και των στεροειδών. Προσδιορισμός μεταβολικού προφίλ και fingerprinting. 

Υπηρεσία Προηγμένης Απεικόνισης (Νέα)

Ανακάλυψη και αξιοποίηση νέων βιοδεικτών ικανών για στρωματοποίηση ασθενών και πρόγνωση νόσου. Περιλαμβάνει: light sheet and multi-photon microscopy system probe-based γιά in vivo imaging για αξιολόγηση νέων βιοδεικτών για την πρόοδο της νόσου.

 Υπηρεσία Δείγματος Κλινικών  Δειγμάτων

Στρατηγικές που εφαρμόζουν τις καλύτερες πρακτικές για συλλογή, ταξινόμηση και αποθήκευση δειγμάτων (fresh, frozen or FFPE δείγματα) για την χρήση τους στις ως άνω εξελιγμένες πλατφόρμες. 

Υπηρεσία Κυτταρικών Θεραπειών

Στρατηγικές που εφαρμόζουν τις καλύτερες πρακτικές για κυτταρικές ανοσοθεραπείες, όπως η CAR-T. Προετοιμασία ανοσοευαισθητοποιημένων Τ-κυττάρων για μεταμόσχευση σε παιδιά με καρκίνο, κυρίως με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία. Εφαρμογή των μεθόδων CRISPR-Cas9 για τροποποίηση της γενετικής των κυττάρων. Επέκταση της υπηρεσίας GMP για εμπορευματοποίηση των προϊόντων της κυτταρικής ιατρικής θεραπείας. Χρήση του συστήματος Opera ή Operetta (High Throughput, High Resolution Cell Screening System, based on Confocal Technology) κυρίως για την εξέταση του φαινοτύπου των κυττάρων. 

Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ

Το ΕΠΙ συμπεριλαμβάνει όλο το επιστημονικό, τεχνικό και βοηθητικό προσωπικό της Α’ Πανεπιστημιακής Παιδιατρικής Κλινικής και του Εργαστηρίου Ιατρικής Γενετικής του ΕΚΠΑ.   

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Γεώργιος Π. Χρούσος, Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, τ. Διευθυντής, Α΄ Παιδιατρική Πανεπιστημιακή Κλινική και Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ΕΚΠΑ, και Διευθυντής, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας-Παιδιού και Ιατρικής Ακριβείας. 

Επιστημονική Υπεύθυνη Ειδικό Κέντρο Εφηβικής Ιατρικής (Ε.Κ.Ε.Ι.): Φλώρα Μπακοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Εφηβικής Ιατρικής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Διευθύντρια Εργαστηρίου Ιατρικής Γενετικής:  Φρυσίρα Ελένη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής

Yπεύθυνη Μονάδας Αναπτυξιακής και Συμπεριφορικής Παιδιατρικής:  Παναγιώτα (Νένη) Περβανίδου, Παιδίατρος-Αναπτυξιολόγος,  Εκλ. Λέκτορας Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

Διοικητικός Οικονομικός Υπεύθυνος: Σπύρος Σαλβάνος

Δοικητική γραμματέας: Δήμητρα Παλαιοπάνου